Wij zijn dol op de verschillen tussen mannen vrouwen. In tijdschriften en bladen lezen we de opsom-lijstjes over ‘mannendingen’ en ‘vrouwentrekjes’. We zien het in films en ze worden benadrukt in reclames. De man is een ongevoelige botte lul met egocentrische focus. De vrouw zeurt over te weinig aandacht, dus gaat uit verveling maar shoppen. We lachen erom en we maken er grapjes over. Maar is deze vorm van ‘hokjesdenken’ wel zo onschuldig?

De onbewuste indoctrinatie

Zonder dat we het weten worden we in een hokje geplaatst. En dat begint al vroeg. Nog voordat we geboren zijn worden we al met liefde gedwongen kleur te bekennen.

In de buik:

Zodra mijn ouders wisten welk geslacht ik had, werden de muren blauw geverfd. Na elke schop die ik gaf, werd me al een gouden toekomst in de voetballerij beloofd en werd gebladerd in een boekje vol jongensnamen. Teun is het geworden.

Na de geboorte:

Eenmaal op aarde werd ik opgevoed als jongen. Bij elke verjaardag kreeg ik een zak vol stoer jongensspeelgoed. Voor het verlanglijstje tijdens sinterklaas deed ik inspiratie op in speelgoedblaadjes waar ik me identificeerde met de jongetjes. Zij waren voornamelijk aan het voetballen of aan het spelen met He-man en G.I. Joe. De tekenfilms maakten mij duidelijk dat ik stoer en dapper moet zijn om de mooie prinses te winnen.

Tijdens de pubertijd:

Mijn pubertijd tekende zich vooral door zoveel mogelijk aandacht te vergaren van vrouwelijk schoon. In deze heterowereld betekende dat vooral dat ik me als ‘echte man’ diende te gedragen. Stoer en onbezorgd. Dat werkte goed bij de dames. Zij hadden immers geleerd om zich als vrouw te gedragen en te vallen op stoere mannen. 

Vanaf volwassenheid:

Als man heb ik de taak om voor mijn toekomstige gezin te zorgen. Om een zekere financiële situatie te creëren, waar zij op kunnen bouwen. Ik koos vanuit die gedachte voor commerciële organisaties met een goed salaris met een aantrekkelijke bonusstructuur. Om mijn targets te halen en mijn bonus te krijgen werd vervolgens van mij verlangd om ‘hard’ te zijn en niet over mij heen te laten lopen. Er was geen ruimte voor ‘zachte’ eigenschappen. Reclames van Amstel leerden mij dat er voor mannen geen ruimte is voor emoties. Voetbalweekendjes zaten vol met bier en seksistische grappen. Was dat leuk? Ja. Maar door altijd te leven als een ‘echte man’ lag het gevaar op de loer om ver van mezelf verwijderd te raken.

Waarom focussen wij ons zo graag op de verschillen?

We focussen ons op de verschillen om onderscheid te kunnen maken. We noemen dit ook wel categoriseren of stereotyperen. In de volksmond praten we graag van het ‘in hokjes stoppen’of hokjesdenken. Het is helemaal niet gek dat we dat doen.

Hokjesdenken helpt namelijk om ons gemakkelijker in de wereld te kunnen bewegen. Wanneer we een stoel zien gaan wij er met vol vertrouwen op zitten, zonder ons af te vragen of het object wel gemaakt is om op te zitten. Het helpt ons ook bedreigingen in te schatten. Bij het zien van een leeuw plaatsen we hem al snel in het hokje gevaar en zullen we zorgen er zo snel mogelijk vandaan te gaan. Een dergelijk inschattingsfout kun je natuurlijk ook maar één keer maken. Ervaringen leren ons de wereld beter te begrijpen en situaties sneller in te schatten. De media en commercie spelen hier fantastisch op in. Zij hebben baat bij hokjesdenken. Zij richten zich juist op de specifieke ‘hokjes’. Neem nou de Amstel reclames. Reclames waarin  ‘echte mannen’ aan het bier zitten. Praten over emoties? Nee. Niet lullen, maar bier drinken. Omdat wij mannen natuurlijk ook ‘echt mannen’ willen zijn, leren wij onze emoties vooral voor onszelf te houden en simpel een biertje te drinken.  En daar ligt dat gevaar weer op de loer.

We raken verstrikt in onze eigen hokjes

Hokjesdenken heeft als nadeel dat er hardnekkige vooroordelen met die hokjes meekomen. Vooroordelen over anderen (waar al het nodige over geschreven wordt), maar ook vooroordelen over onszelf. En deze vooroordelen over onszelf, daar wil ik het even over hebben met je, want daarin ligt het gevaar. Het gevaar namelijk om uit het oog te verliezen wat jij als uniek individu ook alweer leuk vindt, waar jij behoefte aan hebt en gelukkig van wordt. Om verblind te worden door alle eisen en verwachtingen die het hokje ‘man’ met zich meebrengen en daar zonder verder nadenken je leven op in te richten. Bijvoorbeeld die vervelende baan te houden, omdat je er zo goed mee verdient. Of niet te praten over wat je van binnen voelt, omdat dat niet mannelijk is. Vooroordelen dus die jou belemmeren om authentieke keuzes te maken.

Mannen, dames. Laat je niet in een hokje stoppen.

Zoals dit meisje. Zij weigert dit ook te doen.

Een authentieke groet,

Teun

PS. Dit artikel ben ik gaan schrijven na het zien van deze lezing van prof. Daniël Wigboldus voor de Universiteit van Nederland.

Wie is Teun & Toeverlaat?

Als coach en als mens probeer ik om bij mezelf en bij anderen pure authenticiteit te bereiken. Met beide benen op de grond werk ik naar een doel. Dit doe ik met veel aandacht en openheid. Vanuit vertrouwen en met een oordeelvrije blik.

De onderwerpen waar ik over schrijf heeft één gemene deler: ‘Authenticiteit’. Ik probeer de lezer na te laten denken over wie ze zijn en hoe ze zich verhouden ten opzichten van de maatschappij, om uiteindelijk met elkaar in gesprek te gaan om onszelf en de maatschappij beter te leren kennen.